Recensie: Ook in ‘14 de musical’ deelt Cruijff vooral zijn vaak onnavolgbare logica

okt 1, 2021 | 14 de musical, musical, pers, theater

In ‘14 de musical’ wordt de voetbalcarrière van Johan Cruijff van het begin tot het einde ten tonele gebracht. Wat Cruijff ons te vertellen heeft, wordt niet helemaal duidelijk, maar de voorstelling is een lust voor het oog.

Recensie 14 de Musical: NRC

Het is dan misschien een musical, maar je zult Johan Cruijff niet zien zingen. In 14 de musical houdt hij het bij wat spoken word. Toch is Cruijff – natuurlijk – het stralende middelpunt van de voorstelling, waarin zijn leven zich ontvouwt vanaf een profdebuut bij Ajax tot het einde van zijn voetbalcarrière. Regisseur en scriptschrijver Tom de Ket laat Cruijff, gespeeld door Tobias Nierop, het publiek aan de hand nemen. De voetballer geeft volop commentaar, onderbreekt scènes waar hij het niet mee eens is, flirt met iemand in de zaal en is nooit te beroerd om zijn eigen (vaak onnavolgbare) logica te delen. Nierop is formidabel in deze hoofdrol: hij speelt Cruijff met veel humor en het lijkt alsof dit hem geen enkele moeite kost. Als de eigengereide spits is hij sympathiek en overtuigend. Leuk zijn bovendien de momenten waarop hij even uit zijn rol stapt om Cruijff zelfs de acteur die hem speelt, te laten becommentariëren.

 

Verder is 14 de musical echt een lust voor het oog. Het ene na het andere prachtige toneelbeeld wordt gepresenteerd. Dit zijn geen realistische decors, maar abstracte ensceneringen waarbij een Ajax-kantoor bijvoorbeeld bestaat uit enorme chique houten letters, die de naam van de club vormen. Breedgeschouderde bestuurders staan hier bovenop, terwijl ze met Cruijff onderhandelen over zijn contract. Er ontstaan ook interessante scènes door het gebruik van een loopband, die over de breedte van het toneel ligt. Rekwisieten en acteurs kunnen zich hierdoor laten meevoeren. Zo komt er bij een restaurantbezoek opeens een heel interieur voorbij, inclusief personeel. Maar het meest indrukwekkende is toch wel het moment waarop Cruijff door de lucht zeilt en lijkt samen te vallen met de projecties van oude voetbalwedstrijden.

Visueel geweld

Jammer genoeg raakt de muziek van Erik van der Horst wat ondergesneeuwd door al dit visuele geweld. Als het toneelbeeld serener is, komen zijn nummers meteen beter uit de verf, zoals bij de samenzang in ‘Hij komt’, een nummer dat de overstap van Cruijff van Amsterdam naar Barcelona inluidt.

Wat mist, is een rode draad die de scènes aaneenrijgt, voorbij de chronologie. Nu mag Cruijff af en toe een moraal opdissen, bijvoorbeeld dat je in de maatschappij tegenwoordig geen fouten meer mag maken en na één misstap zomaar uit de gratie kan raken. Dit soort conclusies hangen wel heel losjes samen met zijn verdere biografie. Het verhaal schiet van het ene drama naar het andere: van Cruijffs worsteling met zijn medespelers, naar de ‘zwembadaffaire’ tijdens het WK in 74, een gijzeling en zijn failliet door een frauduleuze investeerder. Daardoor is er in deze musical weinig ruimte om echt mee te leven met ons nationale voetbalicoon, of de mensen om hem heen.

Bron: NRC